Η μεταμνημονιακή εποπτεία των Ευρωπαίων είναι ίσως το τελευταίο προαπαιτούμενο για μία βιώσιμη έξοδο της Ελλάδας από το τρίτο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής. Οι Ευρωπαίοι στο Eurogroup της 27ης Απριλίου «αμφισβήτησαν» το αφήγημα της «καθαρής εξόδου», χωρίς όμως να αποσταθεροποιούν την Ελλάδα για γεωστρατηγικούς και οικονομικούς λόγους. Οι διαπραγματεύσεις της κυβέρνησης με τους Ευρωπαίους κινούνται σε μία λεπτή γραμμή καθώς βαδίζουμε προς το τέλος του τρίτου Μνημονίου και η επόμενη ημέρα παραμένει ακόμη άγνωστο πως θα εξελιχθεί. Αυτό που δεν έχει γεφυρωθεί είναι το «έλλειμμα εμπιστοσύνης» ανάμεσα στις δύο πλευρές. Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί τους δανειστές είναι τι θα κάνει η κυβέρνηση και πως θα διαχειριστεί τη λήξη του προγράμματος.

Οι Ευρωπαίοι σε αντικατάσταση του όρου της «καθαρής εξόδου», έχουν υιοθετήσει τον όρο της «βιώσιμης εξόδου» και καθημερινά χτίζουν το πλαίσιο όπου θα κινείται η Ελλάδα τη μεταμνημονιακή εποχή. Όλα είναι ακόμη ανοιχτά για τις υποχρεώσεις που θα αναλάβει η Ελλάδα, το πλαίσιο εποπτείας, τα μέτρα και τους όρους της ελάφρυνσης του χρέους, καθώς οι Γερμανοί θέλουν να υπάρχει μια συνέχεια στο καθεστώς επιτήρησης και σιγουριά ότι η Ελλάδα δεν θα αποκλίνει από τις δεσμεύσεις της.

Στις συζητήσεις που ξεκίνησαν στην Ουάσιγκτον και συνεχίστηκαν στην Αθήνα με την επίσκεψη του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ η φράση-κλειδί ήταν ότι αναζητούμε μια «βιώσιμη έξοδο» ώστε να μη βρεθούμε έπειτα από δύο χρόνια ξανά σε κρίση. Αυτό που απασχολεί όλες τις πλευρές είναι ο πολιτικός κίνδυνος και το ενδεχόμενο «παροχών» από τη Κυβέρνηση. Μάλιστα τόνισαν ότι η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει σε σταθερή πορεία για γεωστρατηγικούς λόγους, και σε αυτή την πορεία θα τη βοηθήσουν. Προβληματισμός επίσης υπάρχει στο ότι το υπερπλεόνασμα 4% οφείλεται στην υπερφορολόγηση και τις κατασχέσεις και ότι το αποτέλεσμα είναι ότι μπορεί δημοσιονομικά οι στόχοι να υπερκαλύπτονται, αλλά η ανάπτυξη υπονομεύεται. Πάνω σε αυτή τη γραμμή της «βιώσιμης εξόδου» οι Ευρωπαίοι την εβδομάδα που πέρασε άνοιξαν τα χαρτιά τους, αφού μιλούν για ενισχυμένη εποπτεία και ημι-αυτόματο μηχανισμό εφαρμογής των μέτρων ελάφρυνσης του χρέους, που σημαίνει ότι το ESM θα παίρνει πολιτική έγκριση προτού επιστρέψει στην Ελλάδα τις δόσεις από τα κέρδη στα ομόλογα (προγράμματα SMP και ANFAs) υπό τον όρο υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων που εκκρεμούν.

Η μεταμνημονιακή εποπτεία θα στηρίζεται στα ευρωπαϊκά εξάμηνα και θα υπάρχει παρακολούθηση, όπως εκείνη που είχαν και εξακολουθούν να έχουν η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Κύπρος «συν κάτι ακόμη», που σημαίνει ότι ο έλεγχος θα γίνεται ανά τρίμηνο αντί για εξάμηνο. Για να φτάσουμε όμως εκεί, η κυβέρνηση κλήθηκε στο Eurogroup της Σόφιας να υλοποιήσει πρώτα τα μέτρα, τα 88 προαπαιτούμενα, για να κλείσει έγκαιρα η τέταρτη αξιολόγηση.

Η μεγάλη αβεβαιότητα είναι η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που σχετίζονται με το Κτηματολόγιο, την απελευθέρωση της Ενέργειας, τη φορολογική διοίκηση και τη δημόσια διοίκηση και οι αντιδράσεις στο εσωτερικό της κυβέρνησης και της χώρας. Οι υπουργοί Οικονομικών συζήτησαν στη Σόφια το νέο πλαίσιο ενισχυμένης εποπτείας και στοιχήθηκαν στη γερμανική γραμμή, ζητώντας να ολοκληρωθούν πρώτα οι μεταρρυθμίσεις του Μνημονίου και μετά να ληφθούν αποφάσεις για το χρέος. To Eurogroup μετά τη συνεδρίαση στη Σόφια έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στην ελληνική κυβέρνηση, ότι μέσα σε επτά ημέρες από την άφιξη του κουαρτέτου στην Αθήνα στις 14 Μαΐου θα πρέπει να υπάρξει συμφωνία για την αξιολόγηση μέχρι τις 21 Μαΐου με τους δανειστές σε τεχνικό επίπεδο, ενώ για τη λήψη απόφασης πιθανών μέτρων για το χρέος «εάν χρειαστεί» μετά το τέλος του προγράμματος απαραίτητη προϋπόθεση είναι η πλήρης υλοποίηση του Μνημονίου και η έγκριση ενός αξιόπιστου μεταμνημονιακού πλαισίου ελληνικής ιδιοκτησίας.

Η φράση «εάν χρειαστεί» όσον αφορά τα μέτρα για το χρέος επανήλθε δυναμικά μετά την πρώτη συμμετοχή του νέου υπουργού Οικονομικών της Γερμανίας Ολαφ Σολτς στο συμβούλιο, ενώ οι μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα στην ευρωζώνη και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παραμένουν. Την ίδια ώρα, η ΕΚΤ έστειλε τρία μηνύματα χτυπώντας εμμέσως ισάριθμα καμπανάκια. Η πρώτη παρατήρηση της ΕΚΤ είναι πως χρειάζεται ταχύτατη ολοκλήρωση της τέταρτης αξιολόγησης. Υπάρχει όμως ακόμα δρόμος, ιδιαιτέρως τις παραμέτρους διευθέτησης των κόκκινων δανείων και επιτάχυνσης των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών. Το δεύτερο μήνυμα αφορά τη μεταμνημονιακή περίοδο. Επί της ουσίας, εάν η ελληνική κυβέρνηση επιμείνει στην «καθαρή έξοδο», υπό την έννοια ότι δεν θα υπάρχει στη συνέχεια κάποιας μορφής επίσημο πρόγραμμα, από τις 21 Αυγούστου, την επομένη της λήξης του προγράμματος, η Ελλάδα θα είναι «μόνη» έναντι των αγορών, αφού η συζήτηση η οποία γίνεται σήμερα ανάμεσα στην Ελλάδα και στους δανειστές από τις 21 Αυγούστου θα γίνεται ανάμεσα στην Ελλάδα και τις αγορές.

Οι προτεραιότητες σε 8 βασικά σημεία του μεταμνημονιακού Αναπτυξιακού σχεδίου που έχει δεσμευτεί να παρουσιάσει η ελληνική Κυβέρνηση ώστε να εγκριθεί στο πλαίσιο της 4ης αξιολόγησης από τους δανειστές, είναι τα εξής:

1. ΑΠΟΚΡΑΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

2. ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

3. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

4. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ

5. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΑΣ ΤΑΞΗΣ

6. ΚΑΤΩΤΑΤΟΣ ΜΙΣΘΟΣ

7. ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜμΕ

8. ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

Το μεταμνημονιακό αναπτυξιακό σχέδιο, το οποίο φέρει προς το παρόν την ονομασία «ολιστικό αναπτυξιακό μοντέλο» θα στηρίζεται στις μακροοικονομικές προβλέψεις του μεσοπρόθεσμου σχεδίου που έχει ήδη ψηφίσει η Βουλή από τον Μάιο του 2017. Το νέο σχέδιο θα πρέπει να παρουσιαστεί στους εταίρους πριν καν ξεκινήσει η συζήτηση με τους δανειστές για το νέο μεσοπρόθεσμο, το οποίο θα καλύπτει την περίοδο 2019 – 2022. Σε δημοσιονομικό επίπεδο, οι προβλέψεις θα στηριχτούν στο ότι η Ελλάδα θα σεβαστεί απολύτως τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει, δηλαδή στο ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα διατηρηθεί στο επίπεδο του 3,5% τουλάχιστον μέχρι και το 2022. Το περιεχόμενό του δεν θα είναι δεσμευτικό ούτε θα ψηφιστεί από την ελληνική Βουλή, η οποία όμως θα κληθεί να εγκρίνει, μετά την ολοκλήρωση των σχετικών διαπραγματεύσεων με τους δανειστές, το αναθεωρημένο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα για την περίοδο μέχρι το 2022, με ότι αυτό συνεπάγεται στο άμεσο μέλλον.

Βασίλης Κορκίδης

Πρόεδρος ΕΒΕΠ & ΕΣΕΕ

Η ανακοίνωση του Eurogroup της 22/1/18 και τα συνοδευτικά κείμενα της 3ης αξιολόγησης επιβεβαιώνουν ότι η συμφωνία Κυβέρνησης και θεσμών είναι σχεδόν ολοκληρωμένη. Βεβαίως, παραμένουν οι υποχρεώσεις για τα 15 ανολοκλήρωτα προαπαιτούμενα της 3ης αξιολόγησης, ενώ ακολουθούν άλλα 88 δύσκολα προαπαιτούμενα στο χώρο της φορολογίας, της υγείας, των συντάξεων, του ανοίγματος των επαγγελμάτων και της αγοράς, των αποκρατικοποιήσεων, των ρευστοποιήσεων, των οφειλών, των δανείων και των τραπεζών για την 4η αξιολόγηση.

Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, που θα κατευθυνόταν στην αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς ιδιώτες και το ταμειακό απόθεμα ασφαλείας για μετά την λήξη του προγράμματος, τα ερωτηματικά παραμένουν. Το ταμειακό απόθεμα «cash buffer» επαρκεί για τουλάχιστον 10 μήνες και θα πρέπει να φτάσει τα 17 δις ευρώ για να καλύψει ένα έτος και τα 30 δις ευρώ για να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας μέχρι το 2020. Το γεγονός όμως αυτό εγείρει αμφιβολίες για την πρόσβαση της Ελλάδας σε φθηνό δανεισμό από τις αγορές καθώς δεν εμπνέει την εμπιστοσύνη που χρειάζεται να δημιουργηθεί μεταξύ των πιθανών επενδυτών σε ελληνικά ομόλογα και του ελληνικού κράτους. Για την εκταμίευση της δόσης υπάρχουν αρκετοί αστερίσκοι με σημαντικότερους αυτούς των πλειστηριασμών και των αποκρατικοποιήσεων. Όταν λοιπόν ολοκληρωθούν οι εκκρεμότητες σε προαπαιτούμενα και αφού το επιβεβαιώσει το Euro Working Group, κατόπιν εισήγησης των Θεσμών, με προϋπόθεση την ανεμπόδιστη εφαρμογή των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών και του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, θα ακολουθήσουν κοινοβουλευτικές διαδικασίες στα κράτη-μέλη και στη συνέχεια ο ESM θα εγκρίνει τη δόση 6,7 δις ευρώ η οποία θα αποδεσμευθεί σε δύο υποδόσεις. Η πρώτη υποδόση, εντός Φεβρουαρίου, θα είναι 5,7 δις ευρώ, εκ των οποίων 3,3 δις ευρώ για δανειακές ανάγκες, μόνο 0,5 δις ευρώ για εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων, δηλαδή για ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας και 1,9 δις ευρώ για δημιουργία ταμειακού αποθέματος ενόψει της εξόδου στις αγορές.

Σε 1.941 εκ. ευρώ διαμορφώθηκε το πρωτογενές πλεόνασμα την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2017, έναντι πρωτογενούς πλεονάσματος 2.778 εκ. ευρώ την ίδια περίοδο το 2016 και στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 877 εκ. ευρώ, σύμφωνα με νεότερα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού Προϋπολογισμού που έδωσε στην δημοσιότητα το υπουργείο Οικονομικών. Μειωμένες κατά 800 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου ήταν οι δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Κατά τα στοιχεία εκτέλεσης του Προϋπολογισμού, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, για την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου 2017, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 4.267 εκ. ευρώ έναντι ελλείμματος 2.810 εκ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2016 και στόχου για έλλειμμα 5.123 εκ. ευρώ που έχει περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2018, για το αντίστοιχο διάστημα του 2017. Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθε σε 51.423 εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας μείωση κατά 719 εκατ. ευρώ ή 1,4% έναντι του στόχου. Τα καθαρά έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 48.973 εκατ. ευρώ, αυξημένα κατά 259 εκατ. ευρώ ή 0,5% έναντι του στόχου.

Ο ρυθμός ανάπτυξης το 2017 έκλεισε στο 1,6%, χαμηλότερα από την προηγούμενη εκτίμηση για ρυθμό ανάπτυξης 2,1% και πολύ χαμηλότερα της αρχική εκτίμησης του προϋπολογισμού για 2,7%. Η ιδιωτική κατανάλωση και οι επενδύσεις θα είναι όμως οι κύριοι παράγοντες ανάπτυξης για το τρέχον έτος. Τυχόν καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του 3ου προγράμματος, αλλά και ενδεχόμενη υποεκτέλεση του προγράμματος δημοσίων επενδύσεων που ίσως έχουν αρνητικές συνέπειες για την ανάπτυξη το 2018, η οποία εκτιμάται στη περιοχή του 2,1%. Η υπέρβαση σε ό,τι αφορά τους δημοσιονομικούς στόχους του 2017 συνδέεται κυρίως με την υποεκτέλεση των δημόσιων δαπανών, ενώ η δυνατότητα χορήγησης κοινωνικού μερίσματος προέκυψε από την υποεκτέλεση προϋπολογισμένων κοινωνικών δαπανών.

Δυστυχώς για τον Φ.Π.Α. στα νησιά ξεκαθαρίζεται ότι δεν γίνεται να παραταθεί η διατήρηση των μειωμένων συντελεστών πέραν του τέλους Ιουνίου του 2018. Το μόνο που φαίνεται να γίνεται αποδεκτό είναι η αντικατάστασή του από ένα σύστημα μόνιμων πηγών στήριξης τοπικών κοινωνιών των νησιών που έχουν υψηλότερο μεταφορικό κόστος σύμφωνα με τις πρακτικές που ακολουθούνται σε άλλα κράτη-μέλη και λαμβάνοντας υπόψιν δημοσιονομικούς περιορισμούς. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το ακαθάριστο υπόλοιπο των οφειλών του Δημοσίου μειώθηκε κατά 5,2 δις ευρώ έως τον Οκτώβριο του 2017 από 10,6 δισ. ευρώ στην έναρξη του προγράμματος εξόφλησης τον Ιούνιο του 2016. Η Κυβέρνηση πρέπει να επιταχύνει τη διαδικασία αποπληρωμής τους και να σταματήσει την διαρκή συσσώρευση νέων οφειλών σε κάποιους φορείς. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι το 1,5 δις ευρώ  που θα χορηγηθεί με την 3η αξιολόγηση, θα είναι το τελευταίο ποσό από τους πόρους του δανείου για αυτό το σκοπό. Όσες οφειλές παραμείνουν απλήρωτες, θα πρέπει να αποπληρώνονται με ίδιους πόρους μέχρι να μηδενιστούν.

Με στόχο την μείωση των κόκκινων δανείων και την αύξηση των ρευστοποιήσεων, από τον Μάρτιο του 2018 θα πρέπει να ανέβει ο ρυθμός των πλειστηριασμών στους 1.000 τον μήνα, για να φτάσουν στους 2.000 μηνιαίως το τελευταίο τρίμηνο του 2018 και να φτάσουν το σύνολο των 10.000 πλειστηριασμών στο τέλος του έτους. Από το 2019, και για μία τριετία, προβλέπεται η διεξαγωγή 40.000 πλειστηριασμών ετησίως για τα επόμενα 3 χρόνια μέχρι το 2021 φτάνοντας σε σύνολο τους 130.000. Αυτοί οι υπολογισμοί συνδέονται με τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει οι τράπεζες έναντι της ΕΚΤ για τη διαχείριση του όγκου των προβληματικών δανείων και πρωτίστως για τα «stress test» που θα κληθούν να περάσουν σε λίγο καιρό. Αυτός είναι και ο λόγος που ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι τονίζει την ανάγκη να επεκταθούν οι πλειστηριασμοί σε όλη την Ελλάδα και να μειωθούν τα κόκκινα δάνεια. Αναφορικά με τις αποκρατικοποιήσεις υπάρχει μεν πρόοδος σε κάποια έργα, που όμως αντισταθμίζεται από καθυστερήσεις σε άλλα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ελληνικό στο οποίο γίνεται ειδική αναφορά ότι «αντιμετωπίζει δυσκολίες» το χρονοδιάγραμμα για την προώθηση της επένδυσης ύψους 7 δις ευρώ. Υστέρηση εσόδων αναμένεται το 1ο εξάμηνο του 2018 που εκτιμάται σε 1 δις ευρώ, ενώ τα συνολικά έσοδα για όλη τη διάρκεια του προγράμματος εκτιμώνται σε 3,2 δις ευρώ.

Βασικά έργα είναι η πώληση του 67% του ΟΛΘ, του 5% του ΟΤΕ, η επέκταση της σύμβασης του ΔΑΑ και επενδυτικό ενδιαφέρον για το 30% του «Ελ. Βενιζέλος», η πώληση του 100% της Ελληνικό Α.Ε, του 66% του ΔΕΣΦΑ, η πώληση ποσοστού των ΕΛΠΕ. Περισσότερα έσοδα αναμένονται αν οι ελληνικές αρχές επιταχύνουν τις διαδικασίες για την πώληση του 65% της ΔΕΠΑ, την πώληση του 17% της ΔΕΗ, του 11% της ΕΥΔΑΠ, του 23% της ΕΥΑΘ.

Όσο αφορά την έναρξη της καθοριστικής συζήτησης για την ελάφρυνση του χρέους, όλοι φαίνεται να αναζητούν από την πλευρά τους μία βιώσιμη λύση στην εξίσωση του χρέους, πληρωμής και ανάπτυξης, ενώ η απόφαση για τον τρόπο ρύθμισής του, θα παρθεί στο Eurogroup του Ιουνίου. Από την πλευρά του το ΔΝΤ δηλώνει ότι δεν έχει εκπληρωθεί ακόμα ο όρος για επαρκή ελάφρυνση του χρέους προκειμένου να καταστεί βιώσιμο. Εν τω μεταξύ, εξετάζονται σενάρια με διαφορετικές δημοσιονομικές παραδοχές και διάφορες προτάσεις εξυπηρέτησης του χρέους είτε ετησίως σε ποσοστό του ΑΕΠ, είτε με τη σύνδεση της αποπληρωμής με την ανάπτυξη.

Τα 10 βασικά προαπαιτούμενα μέτρα του Α’ εξαμήνου του 2018 είναι τα εξής:

•Αφορολόγητο: Η Κυβέρνηση, τον Μάϊο του 2018, θα φέρει μπροστά την μείωση του αφορολόγητου από το 2019 αντί για το 2020, εάν το ΔΝΤ σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τις ελληνικές αρχές κρίνουν ότι μια εμπροσθοβαρής εφαρμογή απαιτείται προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του Α.Ε.Π. το 2019, χωρίς επιβλαβή για την ανάπτυξη μέτρα.

•ΕΝΦΙΑ: Το Μάιο του 2018, θα ψηφιστεί η αναπροσαρμογή των συντελεστών φόρου του ΕΝΦΙΑ και τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης, προκειμένου να εκδοθούν τα εκκαθαριστικά τον Αύγουστο χωρίς μεταβολή στους βεβαιωμένους φόρους σε σχέση με φέτος, ώστε τα έσοδα να παραμείνουν στα 2,65 δις ευρώ.

•Φ.Π.Α. στα νησιά: Πλήρης κατάργηση της έκπτωσης σε Λέσβο, Χίο, Σάμο, Κω και Λέρο μέχρι τέλος Ιουνίου 2018.

•Είσπραξη οφειλών από το Δημόσιο και τα Ταμεία: Προμήθεια ενιαίου λογισμικού εντός του Φεβρουαρίου, που επιτρέπει την περαιτέρω αυτοματοποίηση της διαδικασίας είσπραξης οφειλών και κατασχέσεων.

•Εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών Δημοσίου: Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του δημοσίου στους ιδιώτες θα πρέπει να έχουν μηδενιστεί το καλοκαίρι του 2018, αλλά με εθνικούς πόρους.

•Συντάξεις: Επανυπολογισμός όλων των συντάξεων μέχρι τα μέσα Μαρτίου ώστε να γίνουν οι μειώσεις το 2019. Τον Απρίλιο θα πρέπει να έχει γίνει η επεξεργασία όλων των αιτήσεων κύριας συνταξιοδότησης που υποβλήθηκαν το 2016, να ολοκληρωθεί η επεξεργασία του 30% των αιτήσεων συνταξιοδοτήσεων που υποβλήθηκαν το 2017 και 13.800 αιτήσεων επικουρικών συντάξεων που υποβλήθηκαν από 1/1/15 έως 31/12/16.

•ΕΚΑΣ: Μέχρι τον Ιούνιο θα πρέπει να εκδοθεί η Υπουργική Απόφαση για την περικοπή του ΕΚΑΣ του 2019.

•ΑΑΔΕ: Επανεξέταση τον Απρίλιο του 2018 της εφαρμογής των διατάξεων για ηλεκτρονικές δημοπρασίες και έγκριση για νομικές ή διαδικαστικές τροποποιήσεις. Οι εκκρεμείς εισαγγελικές παραγγελίες φορολογικών ελέγχων μεταφέρονται στους οικονομικούς εισαγγελείς από τον Φεβρουάριο.

•Τράπεζες: Μέχρι τέλος Φεβρουαρίου οι συνεταιριστικές και μη συστημικές τράπεζες θα πρέπει να ολοκληρώσουν τα πλάνα κεφαλαιακής ενίσχυσής τους. Μέχρι τον Μάρτιο θα περάσουν οι αναγκαίες νομοθετικές τροποποιήσεις για την βελτίωση του νόμου του εξωδικαστικού μηχανισμού. Μέχρι τον Μάϊο η ΤτΕ θα προχωρήσει σε σχετική Πράξη για τη διαδικασία εκτίμησης των εξασφαλίσεων «collaterals», ενώ άμεσα θα δημιουργηθεί ανεξάρτητο Γραφείο Πιστοληπτικής Αξιολόγησης «credit bureau».

•Εργαλειοθήκη Ο.Ο.Σ.Α: Οκτώ προαπαιτούμενα σε βάρος των παροχών ΕΟΠΥΥ αναμένονται εντός της Άνοιξης, στα πλαίσια του εξορθολογισμού των δαπανών υγείας. Επίσης «ανοίγει» το επάγγελμα του φαρμακοποιού και σύντομα θα ξανανοίξει το θέμα της «κατά παραγγελία απελευθέρωσης» λειτουργίας της αγοράς.

Το συμπέρασμα για το ελληνικό εμπόριο είναι ότι τα επικίνδυνα του τρίτου προγράμματος μπορεί να πέρασαν, αλλά τα δύσκολα, μεταξύ τρίτης και τέταρτης αξιολόγησης, είναι ακόμα μπροστά μας.